Yeni Baleybelen



Yeni Baleybelen, 21 nisan 2015 Baleybelen Dil Derneği tarafından oluşturulmaya başlanan bir yapay dildir. Derneğin belirttiği üzere dil Orta Anadolu Dil Ailesi'ne bağlıdır. Dilde SVO (subject-verb-object) yani ÖEN (özne-eylem-nesne) zincirlemesi uygulanır. Dilde ağırlıklı olarak Peştuca, Kara Lisan, Quenya, Arapça, Farsça, Kürtçe, Zazaca ve Türkçe'den kelime alınmıştır ve hatta hem mezoptamya ölü dillerinden ve hemde anadolu ölü dillerinden de kelime alınmıştır. Baleybelen, 32 harflik bir Arap Alfabesiyle yazılır, 28 harf sessiz ve 4 harf sesli olarak Baleybelen Alfabesi oluşmaktadır. Baleybelen bir eklemeli ve çekimli bir dildir.

İlk dönemleri (Muhyi-i Gülşeni dönemi)
Edirne’de doğan Muhyî-i Gülşenî (935-1013 / M. 1528-1604) burada Üçşerefeli ve Bayezid medreselerini tamamladı. Ardından öğreniminin son aşamasını Sahn-ı Seman’da tamamlamak için İstanbul’a geldi. Ebussuud Efendi ve Gelibolulu Sürurî gibi devrin meşhur ilim adamlarının derslerini takip etti. Gülşenî, Nakşî ve Ahrarî sufîleriyle irtibat kurdu [2]. Muhyî ile Ebussuud Efendi yakın ilişki içindeydi. Derslerine devam ettiği Ebussuud Efendi’yi övgüyle bahseden Muhyî onun hakkında şöyle demektedir: “İster tefsir, ister tevil ister ilm-i sûfiyeden o kadar nevâdir beyan ederlerdi ki eğer onları ömrümde tafsil edip tahrir edeydim, kifayet ederdi”. Ebussuud Efendi tarih düşürmedeki maharetinden dolayı Muhyî’ye “sâhib-i târîh” diye hitap etmekteydi.

Eserleri arasında Reşehât Tercümesi, Ahlâk-ı Kirâm, Şerh-i Hadîs-i Cibrîl, Şerh-i Hadîs-i Erbaîn, çeşitli Divan’lar ve Bâleybelen üzerine yazdığı eserler vardır. Muhyî, kendisini “zebân-zede-i ebkemân” (dilsizlere dil veren) olarak tanımlamaktadır. Söz dizimi, Arapça esas alındığında “Lisânü’l-Muhyî” tamlamasına karşılık “Bâleybelen” karşılık gelir. Muhyî, Arapça tamlamanın karşılığı olan “Bâleybelen” ismini kullanmakta ısrarcıdır. 1805 senesinde Rousseau, Halep’te özel bir kütüphanede gördüğü ve mahiyetini anlayamadığı bir yazmanın giriş sayfasının kopyasını Hammer’e gönderdi. Hammer da fikrini almak için Silvestre de Sacy’e (1758-1838) gönderdi. Sekiz yıl sonra, Sacy Bâleybelen’i bir makalesiyle ilmi camiaya tanıttı. Ancak bu dilin kaybolmuş bir millete veya Doğu kabalistlerinin gizli bir dili olduğunu düşünmüştü. Büyük bir sabırla dili çözümlemeye uğraştı. Başka bir Doğu araştırmacısı Alessandro Bausani, Sacy’e atıflarla dile dikkat çekti. Bausani, bu dilin oluşumunu Fazlullah Esterabadî’nin kurucusu olduğu Hurufîlik ekseninde değerlendirdi. 1974 senesindeki eserinde, Bausani Bâleybelen’i ilk yapma dil olarak nitelemektedir. Bâleybelen’in Türkiye’de tanınması ilk olarak, 1966 senesinde Midhat Sertoğlu’nun Hayat Tarih Mecmuası’nda neşrettiği bir makaleyle oldu.

Osmanlı müelliflerinden, Hüseyin Kefevî Râznâme’sinde, Gelibolulu Âlî (1541-1600) Künhü’l-Ahbâr’da, Nev’îzâde Atâî (1583-1635) Şakaik zeyli Hadâku’l-hakaik’te ve Kâtip Çelebi (1609-1657) Fezleke’de Bâleybelen’e temas eder. Muhyî oluşturduğu dil hakkında şunları dile getirmektedir: “Öyle müstakil bir dil oluşturdum ki böylesini ademoğlu yapmadı. Türkçe ve Farsça’yı bu dile aktardım, Arapça’nın dizilişini kullanarak bu binayı sağlamlaştırdım”. En az emek ilkesinin işletilmeye çalışıldığı Bâleybelen’de, Arapça’da bulunan tensiye (ikil), müennes (dişil), kural dışı çokluk şekilleri gibi yapılara yer verilmez. Kelime köklerinin belirlenmesinde ilham ve diğer dillerden yapılan alıntılar esas alınır. Bâleybelen’in söz dizimi Arapça’dan, kelime gruplarında Farsça’dan, genel yapıbilgisinde Türkçe ve Farsça’dan yararlanılmıştır. Ural-Altay, Hint-Avrupa ve Sami dilleri ayıklanarak Bâleybelen oluşturulmuştur. Bâleybelen’de kullanılan alıntı kelimeler düşük bir yüzdeyi teşkil etmektedir.

Muhyî bu dili oluştururken yazı ve konuşma dili olarak kullanılmasını göz önünde tutmuştur. Bundan dolayıdır ki, dili anlattığı eserde ses hadiselerine yer verir. Gramer kaidelerini anlattığı eserleri Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınmıştır. Kurallara verilen bol örnekler, Türkçe, Farsça ve Arapça karşılıkları ile birlikte verilir. Bütün gayretlerine karşı dilin yayılmasında yeterli imkana sahip olmadığının farkındadır:

Gerçi kılmadı bu dâ’iye zemân

Ki irem ol deme ki cümle cihân

Bu dil ile diyeler işideler

Hukemâ-veş bu tarîka gideler.

Bugün kü dönemi (Ersen Yeşer dönemi)
Ersen, 10 şubat 2010 tarihinde Dimili Alfabesi'ni tanıttı. 12 mart 2012 tarihinde Barelvice adında bir yapay dil ortaya çıkardı ve Barelvice, Arap alfabesiyle yazıldığı için Dimili Alfabesi bırakıldı. 10 ağustos 2014 tarihinde hem Barelvice bırakıldı ve hem de Konya Dil Derneği kapatıldı. 10 mart 2015 tarihinde Konya Dil Geliştirme ve Araştırma açıldı ve bu grup adını 14 mart 2015 tarihinde Konya Dil Derneği olarak değiştirdi ve bu vesileylen Konya Dil Derneği tekrar açılmış oldu. 21 nisan 2015 tarihinde tekrar Barelvice ortaya çıktı ve 23 nisan 2015 tarihinde Barelvice adı Yeni Baleybelen olarak değişti. Yeni Baleybelen, hem eklemeli ve hemde çekimli bir dildir.

Alfabe
38 harflik bir Arap alfabesi ile yazılır.

Kelime Yapısı

 * Arapça - 20%
 * Farsça - 18%
 * Türkçe - 16%
 * Osmanlıca - 13%
 * Mezoptamya ölü dilleri - 13%
 * Cermen dilleri - 9%
 * Afrika dilleri - 7%
 * Dravid dilleri - 4%
 * Afro-asyatik dilleri - 2%

Dilbilgisi Yapısı
Yeni Baleybelen Dilbilgisi, Arapça Dilbilgisi, Türkçe Dilbilgisi ve İngilizce Dilbilgisi'nden esas alınmıştır.

Yeni Baleybelen İsimler, özel-genel, cins, canlı-cansız, somut-soyut tüm varlık, kavram ve olayları karşılayan sözcükler. Sıfat, zarf, zamir gibi sözcük grupları isim soylu sözcükler olarak kabul edilir. Yeni Baleybelen, Türkçede olduğu gibi isimler genel olarak kabul edilen dört farklı şekilde sınıflandırılır. Yeni Baleybelen Sıfatlar, İsimlerin ya da diğer sıfatların önüne gelerek onları miktar, konum, renk, biçim, bıraktığı izlenim v.b. gibi çeşitli yönlerden tanımlayan, tarif eden sözcük türü. Sıfat ile nitelediği veya belirttiği ismin oluşturduğu sözcük grubuna Sıfat tamlaması denir.
 * Oluşlarına (maddelerine) göre
 * Verilişlerine (adlandırmalarına) göre
 * Sayılarına göre

Sıfatlar genellikle diğer sıfatlardan veya isimlerden önce gelir. Varlıkları tarif eder, anlatma zenginlik kazandırır ve çıkarılması durumunda cümle anlamsız hale gelmez. Örneğin aşağıdaki cümlede kalın yazılmış olan sıfatların çıkartılması durumunda cümle hala anlaşılır durumundadır. Yeni Baleybelen fiiller, iki sitemli bir ​​fiildir. Biri özel fiil çekimleri diğeri ise zatî fiil çekimleridir. Özel fiil çekimleri günlük hayatta kullanılacak fiilerdir (etmek, yapmak, ölmek ve sinmek) gibi. Zatî fiil çekimleri ise Arapça esaslı fiillerdir (iman etmek, ifal etmek, ikram etmek ve tekzip etmek) gibi.
 * sebz kubri
 * diraz kubri
 * muhterem reis

Kaynak
http://www.konyadildernegi.blogspot.com

http://www.yenibaleybelen.wordpress.com

http://www.newbalaibalan.wordpress.com